.GEBELIK VE EMZIRME DONEMINDE TIROID
A. Gebelikte Tiroid hastaligi Gelisme Riski Hangi Kadinlarda Fazladir?
Ailesinde tiroid hastaligi, seker hastaligi ve guatr olan gebe kadinlarda tiroid hastaligi riski daha fazladir. Gebelik oncesi tip 1 seker hastaligi olan veya kaninda anti-TPO antikoru yuksek olan veya daha once tiroid hastaligi geciren kadinlarda da bu risk cok yuksektir. Onceden dusuk yapan kadinlarda da tiroid hormon tetkikleri gebelik suresince iyi takip edilmelidir.
B-Gebelikte Tiroid Bezinin fazla Calismasi (hipertiroidi):
Gebelikte Graves hastaligi (tiroid bezinin fazla calisma hastaligi) her 100 gebeden birisinde ortaya cikar, yani nadir gorulur. Gebe kalmadan once Graves hastaligi olan kadinlarda veya gebelikte ortaya cikan Graves hastaliginda gebeligin 10-12 nci haftalarinda mutlaka TSH–Reseptor antikor olcumu yaptirilmalidir. Bu antikor yuksek olursa anne karnindaki bebekte tiroid bezi fazla calisabilir ve ayrica bebek dogduktan sonra da ayni sekilde bebegin tiroid bezinin fazla calisma olasiligi vardir.
Gebelikte olusan Graves hastaligi tedavi edilmezse erken doguma veya bebegin buyumesinde gecikmeye de neden olabilir.
TSH-R antikorlari gebeligin 4 ve 6nci aylari arasinda anne kaninda cok yukselirse bebekte hastalik olup olmadigi ultrason ile degerlendirilir. Bu sayede bebek kalp atim hizinin artip artmadigi, guatr gelisip gelismedigi veya buyumesinin normal olup olmadigi anlasilir.
Graves hastaligi olan gebelere Propiltiourasil (Propiltiourasil) ilaci minimal dozda (50-100 mg/gun) verilerek tedavi yapilir. Bu ilaca karsi yan etki olursa gebeligin 4-6nci aylari arasinda cerrahi (ameliyat) tedavisi uygulanabilir.
Dogum sonrasi Graves devam ederse veya yeniden ortaya cikarsa emziren kadinlara en fazla 150 mg/gun kadar dozda Propiltiourasil tablet veya 15-20 mg/gun Metimazol tablet verilebilir. Bu dozlarda emzirmeyi kesmeye gerek yoktur. Eger daha yuksek dozlar kullanmak gerekirse o zaman bebegin tiroid hormonlarini takip etmek gerekir; cunku, bu ilaclar sut ile cocuga gecerek onun tiroid bezinin calismasini azaltabilir.
Bu kadinlarda tiroid bezi iltihabi (tiroidit) sik goruldugunden TSH hormon olcumleri dogumdan sonra belirli araliklarla yapilmalidir. Tiroid bezi iltihabi dogumdan sonraki 9 ay icinde bu hastalarda sik gorulur.
C- Gebelikte Asiri Kusan Kadinlarda Gorulen Tiroid Hormon Degisikligi:
Asiri kusan ve bulantisi olan gebe kadinlarda bazen serbest T4 hormonunda artma TSH hormonunda dusme olabilir. Bu durum icin ilac kullanilmaz. Kendiliginden duzelir.
D- Gebelikte tiroid hormonlari normal oldugu halde sadece anti-TPO antikor yuksekligi olmasi da risklidir
Anti-TPO antikoru yuksek olan kadinlarda erken dogum, dusuk riski ve dogum sonrasi depresyon ve tiroid yetmezligi riski artmistir. Bu nedenle sik aralarla TSH hormon olcumu yapilmali ve bu kontrollerin dogum sonrasi da devam etmesi gerekir.
E-Gebelikte Tiroid hormon yetmezligi (Hipotirodi):
Tiroid yetmezligi bebekte zeka geriligi yaptigindan hamile kaldigini ogrenir ogrenmez kadinlar hemen TSH hormonu olcumu yaptirmalidir. Tiroid yetmezligi varsa Levotiroksin ilaci kullanilir ve dogumdan sonra da emzirme doneminde bu ilaca devam edilir. Bu ilacin emzirme doneminde bebege zarari olmaz.
F. Emzirme Doneminde Sigara Icmeyiniz:
Sigara icin annelerin sutlerinde iyot azalir ve cocukta tiroid yetmezligi gelisebilir. Bu nedenle emziren kadinlar sigara icmemelidir.
G. Gebelikte Guatr Sikligi Artar:
Gebelik doneminde guatr olusum sikligi arttigi gibi gebe kalmadan once guatri olan kadinlarda guatrin buyudugu gozlenir. Iyot eksikligi olan kadinlarda bu durum daha sik olusur. Iyot kaybinin gebelikte artmasi ve bebegin iyot kullanmasi nedeniyle iyot ihtiyaci artar. Bu nedenle gebelik doneminde iyot alimi artirilmali ve guatr varsa Levotiroksin ilaciyla tedavi yapilmalidir.